Toroslar Belediyesi’nin 2025 yılı bütçesine Cumhur İttifakı şerh düşerek, red verdi. Bütçe CHP’nin sandalye çoğunluğuna sahip olması sonucu oy çokluğuyla kabul edilirken Başkan Yıldız, eleştiri değil alkış hak ettiğini savundu!
Hediye Eroğlu
Mersin’de Toroslar Belediyesi’nin Mayıs ayı Meclis Toplantısının 2. Birleşimi yunus Emre Kültür Merkezinde yapıldı.
Belediyenin 2025 mali yılı bütçe kesin hesabına ilişkin Plan ve Bütçe Komisyonu Raporunun görüşülmesi gündemiyle yapılan toplantıya muhalefetin şerhi damga vurdu.
GİDER BÜTÇESİ; 2 MİLYAR 57 MİLYON 492 BİN 538 TL 40 KURUŞ
Gider bütçesi; personel giderleri 187 milyon 15 bin TL, SGK gideri 19 milyon 631 bin TL, mal ve hizmet alım giderleri 1 milyar 301 milyon 292 bin TL, faiz giderleri 31 milyon 730 bin TL, cari transferler 33 milyon 56 bin TL, sermaye giderleri 481 milyon 716 bin TL, sermaye transferleri 3 milyon 50 bin TL olmak üzere toplam 2 milyar 57 milyon 492 bin 538 TL 40 kuruş oldu.
GELİR BÜTÇESİ; 1 MİLYAR 890 MİLYON 43 BİN 935 TL 37 KURUŞ
Gelir bütçesi ise; vergi gelirleri 147 milyon 929 bin TL, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri 50 milyon 748 bin TL, alına bağış ve yardımlar ile özel gelirler 4 milyon 157 bin TL, diğer gelirler 1 milyar 445 milyon 923 bin TL, sermaye gelirleri 265 milyon 966 bin TL, iadeler 24 milyon 680 bin TL olmak üzere toplam 1 milyar 890 milyon 43 bin 935 TL 37 kuruş oldu. Gelir bütçesi 40 milyon TL’lik ek ödenek ile 2 milyar 61 milyon 1130 bin TL oldu.
Toroslar Belediyesi’nin 2025 yılı gider bütçesinin yüzde 90,98 oranında ve gelir bütçesinin ise yüzde 89,91 oranında gerçekleştiği görüldü.
“BÜTÇE İÇİ AKTARIMLAR YÜZDE 40’I AŞTI”
Cumhur İttifakı bütçeye şerh düştü. Plan bütçe Komisyonunun MHP’li üyesi Hayreddin Karadaş ve AKP’li üyesi Cesim Aslan, şerhlerinde; “Yıl içinde yapılan bütçe aktarımlarının toplam bütçenin yaklaşık yüzde 40’ına ulaşması, bütçe ödeneklerinin başlangıç dağılımında ciddi sapma olduğu görülmektedir.
“MAL- HİZMET ALIMI ARTTI, YATIRIM ORANI GİDERİ AZALDI
Gider dağılımında ise mal ve hizmet alımı giderlerinin, toplam bütçe içerisindeki payını yaklaşık yüzde 63 seviyesinde gerçekleştiği, buna karşılık sermaye giderlerini daha düşük seviyede kaldığı tespit edilmiştir. Bu durum gider dağılımında yatırım ve cari harcama dengesi bakımından sınırlı bir yapı ortaya koymaktadır.
“ÖZEL KALEM BÜÇESİ YÜZDE 180 ARTTI”
Özel Kalem Müdürlüğü’nün yıl içi aktarımlarla başlangıç ödeneğine göre yaklaşık yüzde 180 oranında arttırıldığı görülmüştür. Gelir yapısında ise diğer gelirlerin, net gelirler içerisindeki payının yaklaşık yüzde 75 seviyesinde olduğu anlaşılmıştır.
Ayrıca toplam giderin net tahsilata göre yaklaşık yüzde 9 oranından daha yüksek gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu hususlarla birlikte değerlendirildiğinde bütçe uygulamalarının ödenek planlaması, gider dağılımı ve mali dengi açısından yeterli olmadığının kanaatine varılmıştır. Bu nedenle Toroslar Belediyesi 2025 mali yılı bütçe kesin hesabı ve yönetim dönemi hesabına red oyu veriyoruz” denildi.
Cumhur İttifakı’nın red verdiği rapor, CHP’nin sandalye çoğunluğuna sahip olması sonucu oy çokluğuyla kabul edildi.
“GİDERİNİZ GELİRİNİZDEN FAZLAYSA BU SİZE İLERDE BORÇ OLARAK YANSIR”
Bütçe ile ilgili söz alan AKP Grup Sözcüsü Mehmet Özkan, gelir- gider bütçesindeki dengesizliğe dikkat çekerek, “Belediyenin gelirleri olduğu gibi giderleri de olacak. Giderlerimizi vatandaş için yaptıysak sıkıntı yok yapalım ama gideriniz gelirinizden fazlaysa bu size ilerde borç olarak yansır. Bu 1, 2, 3, 5 yıl böyle gider ancak 5 yıldan sonra siz bu belediyeyi yeni gelen yönetime büyük bir enkaz olarak devretmiş olursunuz. Yeni gelen arkadaşımız, ‘bu kadar açıkla, borçla devraldık’ der. O yüzden her ne kadar vatandaşa hizmet edecek olsak da bu belediyenin ayakta kalabilmesi için bir kere giderlerin gelirlerden fazla olmaması gerekiyor” uyarısı yaptı.
“BAZI BİLGİLERE ERİŞEMİYORUZ”
AKP’li Meclis Üyesi Celal Ata da, “Bütçemizi 2025 kesin bütçemizi inceledim ama içerikleri ile ilgili bazı bililere erişemediğimiz hususlar var. Belki bürokrat arkadaşlar sizi bilgilendirirler bu arada ve ben de bu konularla ilgili cevap alırım. Mal ve hizmet alımı giderleri içerisinde Toroslar’ın yapısal kentsel dönüşümü ile ilgili ayrılan bütçe ve harcama kaleminin, toplam bütçenin yüzde kaçını temsil ettiği ile ilgili bir cevap rica edeceğim” dedi.
YILDIZ’DAN “TARİH YAZMAZ BÖYLE BİR ENKAZI” ÇIKIŞI
Toroslar Belediye Başkanı Abdurrahman Yıldız ise özellikle ‘borç ve enkaz’ eleştirileri üzerinden muhalefete yanıt verdi.
“Hiçbir enkaz bizim devraldığımız enkazdan daha büyük olamaz, tarih yazmaz böyle bir enkazı” diyen CHP’li Yıldız, “Borcun ara parası 18-19 milyon TL ama ödemiş olduğumuz faizi 31 milyon TL’nin üzerinde. Bu Kasım – Aralık’ta seçimlerden 3 ay önce bankadan alınan kredinin faizi ki ben hala daha anlamış değilim bu para nereye harcanmış? Biz 34 milyon TL kredi için 73 milyon TL borç ödeyeceğiz. Bu halkın parası, Toroslar’ın parası.
“169 MİLYON TL BORÇLANMAYA ENGEL OLDUK”
Sizin borç devri dediğiniz şeyin kendisi bütçe yapma tekniğidir. Bütçeler tahmini olarak yapılır. Bütçe yapıldığında gider ve gelir kalemleri tahminen yazılır, arada ki fark kasada para var ise o yazılır yoksa borç almak üzere borç yolarak yazılır. Borçlanmak meclisin elindedir. Ama biz prensip olarak faizlerin yüksek olduğu bir dönemde belediyeyi bu kadar yükün altına sokmanın doğru olmadığını düşündüğümüz için 169 milyon TL gibi bir fark için borçlanma cihetine gitmedik. Yani bütçemizi denkleştirdik, bir dönem sonraya borç bırakmadık. Tam aksine belediyenin borçlanmasına engel olduk. Sizin söylediğiniz ise bunun tam tersi. 2025-2026 yılı 169 milyon TL borç ile devralınmadı. 169 milyon TL borçlanmaktan imtina edilerek 2026 bütçesine geçildi.
Öte yandan kentsel dönüşüm ile ilgili 2026 yılı için ayırdığımız bütçemiz 6 milyon 420 bin TL’dir” diye konuştu.
“BÜTÇE AKTARIMLARI YASAL” SAVUNMASI
Muhalefet şerhine de değinen Başkan Yıldız, “Yıl içerisindeki bütçe aktarımlarından bahsedilmiş ama bu yasal bir durum, her belediyede yapılır. Beklentiler farklı olur, sosyal işlere çok fazla bütçe ayırmışsınızdır ama gerek kalmamıştır. Gerek duyulmaması halinde bu bütçeyi fen işlerine aktarırsınız. Bunda oradan oraya aktarılmasında olağanüstü bir durum yok.
“YATIRIM AZ, MAL VE HİZMET ALIMI FAZLA AMA ARIZALI BİR DURUM YOK”
Gider dağılımında mal ve hizmet alımlarının toplam giderler içerisindeki payının yüzde 63 oranında dolayısıyla da sermaye giderlerinin daha düşük olduğu söyleniyor.
Yani yatırımları az yazmışsınız bu sene deniliyor. Mal ve hizmet alımları giderleri diye bahsedilenlerin 650 milyon TL’si KHK’lı işçi arkadaşlarımıza ödediğimiz maaşlar. Yani 1 milyon 300 bin TL giderin 650 milyon TL’si KHK’lı işçilere ödediğimiz maaşlardan oluşuyor. Elektrik haberleşme, yolluk, parklara alınan oyun grupları, teminler bunun içinde. Bunu içindeki doğrudan temin toplamı yüzde 10’un altındadır. Dolayısıyla burada arızalı bir durum yok. Buranın yükü işçi maaşlarıdır.
ÖZEL KALEM MÜDÜRLÜĞÜ’NÜN BÜTÇESİ YÜZDE 180 NEDEN ARTTI?
Ayrıca Özel Kalem Müdürlüğü’ne yıl içindeki aktarmalar yüzde 180 oranında olmuştur deniliyor evet bunun da sebebi şu; geçen yıla kadar birçok organizasyon çalışmamız ilgili müdürlüklerce yapılıyordu. Mesela Yörük Festivalini Kültür İşleri Müdürlüğümüz, Dalakderesi’ndeki Hasat Şenliğini, Şeftali Hasadı Şeniliğini Tarım Müdürlüğü yapıyordu. Ama biz bütçeyi yaptıktan sonra merkezi bir değişiklik ile bütün bu tarz çalışmaların Özel Kalem bütçesinden yapılması zorunlu hale getirildi. Dolayısıyla arkadaşlarımız ilgili müdürlüğün bütçesinden para alarak organizasyon yaptı. Müdürlükler arasındaki geçişler ile ilgili gayri yasal, sıkıntılı bir durumu yok. Zaten böyle bir durum olduğunda meclise getiriyor veyahut encümene getirerek oylatıyoruz, kafamıza göre yaptığımız bir işlem değil.
“ŞERH KOYMALARINI DEĞİL; TEŞEKKÜR ETMELERİNİ İSTERDİM”
Toroslar Belediyesi’nin gelir yapısında diğer gelirler kaleminin toplam gelir içinde ki seviyesinin yüzde 75 olduğu söylendi. Bu aslında düşük, bu oran birçok belediyede yüzde 85, 90 düzeyinde olur. Bu oranının yüzde 75 olması Toroslar Belediyesi’nin çok ciddi çalıştığı, İller Bankası’ndan aldığı pay haricinde, çok ciddi kaynak yarattığı anlamına gelir. Belediyenin, belediye başkanının tembelliğini değil, tam aksine belediye başkanının sadece İller Bankasından gelecek paya belediyeyi teslim etmediğini, kendisinin belediye hizmetlerini daha iyi yapabilmek için çok ciddi öz kaynak yarattığı anlamına gelir. Arkadaşlarımın buraya şerh koymalarını değil; teşekkür etmelerini isterdim.
Toplam bütçe içinde İller Bankasının payı sadece 1 milyar 243 milyon TL. Yani bizim toplam gelirimizin yüzde 70’i. Biz 2025 yılında harcadığımız paranın yüzde 30’unu öz kaynak olarak bu halkın hizmetine sunmuşuz. Helali hoş olsun Toroslar halkına bence eleştirmek yerine buraları alkışlamak gerektiği kanaatindeyim.
EK ÖDENEK NEREYE HARCANDI?
Bir de ek ödenek meselesi var ki, geçen yıl Akdeniz Sineği’ne yönelik mücadelemiz olmuştu. Bütçe hazırlandıktan sonra bu yönde bir çalışmamız olmuştu. Oraya kullanılmıştı bu para. Bu sayede köylülerimiz Akdeniz meyve sineği belasından kurtarıldı. Tarım Müdürlüğümüz bu sen ede bu tuzakları dağıtmaya başladı.
Geçen yıl ayrıca Veteriner Hizmetleri Müdürlüğünü kurarak, barınak yaptık. Ek ödeneklerin harcandığı nokta Akdeniz Meyve Sineği ve barınak meseledir ki bunlarda biz bütçeyi yaptıktan sonra açığa çıktığı için böyle oldu” diye konuştu.